บทที่ ๑
บทนำ
๑.๑ ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา
สังคมปัจจุบันที่มีความเจริญก้าวหน้าทางด้านเทคโนโลยี เป็นสังคมมี
ความสัมพันธ์เกี่ยวข้องเชื่อมโยงกัน โดยมีบทบาทและหน้าที่เป็นตัวกำหนดถึงความแตกต่าง
ของแต่ละบุคคล จากเดิมเราเป็นสังคมเกษตรกรรม มีการพัฒนาตามยุคตามสมัยสู่สังคม
อุตสาหกรรม และปัจจุบันก็พัฒนาสู่ยุคแห่งการติดต่อสื่อสารไร้พรมแดน ที่มีความสะดวก
รวดเร็ว ดังจะเห็นได้จากข้อมูลข่าวสารจากซีกโลกตะวันตกสามารถส่งมายังอีกซีกโลกหนึ่ง
ภายในเวลาไม่กี่นาทีเท่านั้น อย่างไรก็ตาม การที่โลกไร้พรมแดนนอกจากความเจริญในทุก ๆ Continue reading ‘การศึกษาพาหุสัจจะในพระพุทธศาสนาเถรวาท’
(พระพุทธศาสนา) ยกความฉลาดในหัตถกรรมที่พระผู้มีพระภาคทรงถือเอาด้วยสิปปศัพท์’๑
ความสำคัญในการศึกษา โบราณาจารย์ท่านกล่าวไว้ว่า ‘มีปัญญาเหมือนมีทรัพย์อยู่นับแสน’
เพราะปัญญาเป็นรัตนะของนรชนทั้งหลาย จึงจำเป็นต้องแสวงหาความรู้ใส่ตัวให้ได้มาก
ในคัมภีร์พระพุทธศาสนากล่าวถึง พาหุสัจจะ ว่าเป็นองค์ธรรมที่เป็นการพัฒนาชีวิตเพื่อให้เป็น
คนดีของสังคม มีในหลักธรรม เช่น เวสารัชชกรณธรรม คุณธรรมทำให้เกิดความแกล้วกล้า
๕ อย่าง คือ ศรัทธา ศีล พาหุสัจจะ วิริยารัมภะ และ ปัญญา๒ โดยเฉพาะ พาหุสัจจะ เป็น
หนึ่งในธรรม ๕ ประการ ที่ทำให้เกิดความกล้าหาญที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงแก่เหล่าภิกษุว่า
ธรรม ๕ ประการนี้ทำให้ภิกษุที่ยังต้องศึกษา (เสขบุคคล) เป็นผู้แกล้วกล้า ความครั่นคร้ามย่อม
มีแก่ผู้ที่ไม่ศรัทธา แต่ไม่มีแก่ผู้มีศรัทธา ความครั่นคร้ามย่อมมีแก่ผู้ทุศีล แต่ไม่มีแก่ผู้ทรงศีล
ความครั่นคร้ามย่อมมีแก่ผู้ที่เกียจคร้าน แต่ไม่มีแก่ผู้มีความเพียร ความครั่นคร้ามย่อมมีแก่ผู้ Continue reading ‘ความสำคัญในการศึกษา โบราณาจารย์ท่านกล่าวไว้ว่า’
การศึกษาพาหุสัจจะ จึงเป็นปัญญาญาณที่จะทำให้รู้ และเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้สามารถที่จะหาทางออก
จากวิกฤตปัญหาต่าง ๆ ในสังคมไทยปัจจุบันได้
ดังนั้น ผู้วิจัยมีความประสงค์ที่จะศึกษาวิเคราะห์เรื่องพาหุสัจจะในคัมภีร์
พระพุทธศาสนาเถรวาท ในด้านความหมาย และความสำคัญของพาหุสัจจะว่า มีความสำคัญ
อย่างไร มีหลักธรรมใดบ้างที่เกี่ยวข้องกับพาหุสัจจะ และจะนำพาหุสัจจะมาพัฒนาชีวิตใน
สังคมปัจจุบันได้อย่างไร เพื่อเป็นประโยชน์ต่อสังคมและประเทศชาติสืบไป
๑.๒ วัตถุประสงค์ของการวิจัย
๑.๒.๑ เพื่อศึกษาพาหุสัจจะในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท
๑.๒.๒ เพื่อศึกษาหลักธรรมที่เกี่ยวข้องกับพาหุสัจจะ
๑.๒.๓ เพื่อศึกษาการประยุกต์พาหุสัจจะมาพัฒนาชีวิตในสังคมปัจจุบัน Continue reading ‘พระพุทธศาสนาเถรวาท ในด้านความหมาย’
๑.๕.๒ พหูสูต หมายถึง ผู้ศึกษาเล่าเรียนได้ฟังพุทธพจน์และศิลปะภายนอกแล้ว
ทรงจำไว้ได้มาก เป็นผู้ฉลาดรู้นวังคสัตถุศาสน์ เรียกความเป็นพหูสูตนั้นว่า พาหุสัจจะ
๑.๕.๓ คัมภีร์พระพุทธศาสนา หมายถึง พระไตรปิฎก อรรถกถา ฎีกา ใน
พระพุทธศาสนาเถรวาท
๑.๕.๔ พระพุทธศาสนาเถรวาท หมายถึง พระพุทธศาสนานิกายที่วาทะหรือ
ลัทธิของพระเถระ นิกายพระพุทธศาสนาฝ่ายใต้ ซึ่งถือตามคติพระอรหันตสาวกวางธรรมวินัย
เป็นแบบแผนไว้เมื่อครั้งปฐมสังคายนา ได้แก่ พระพุทธศาสนาที่นับถืออย่างแพร่หลายใน
ประเทศไทย พม่า ลาว กัมพูชา และลังกา
๑.๖ ทบทวนเอกสารและรายงานการวิจัยที่เกี่ยวข้อง
๑.๖.๑ สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ ทรงพระนิพนธ์ถึงพาหุสัจจะในหนังสือมงคล Continue reading ‘พระพุทธศาสนาเถรวาท หมายถึง’
๑.๖.๓ พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต) กล่าวถึงพาหุสัจจะในหนังสือ
พจนานุกรมพุทธศาสน์ฉบับประมวลศัพท์ว่า พาหุสัจจะ คือ ความเป็นผู้ได้ยินได้ฟังมาก ความ
เป็นผู้ได้เรียนรู้มาก หรือคงแก่เรียน มีองค์ ๕ คือ ๑) พหุสฺสุตา ได้ยินได้ฟังมาก ๒) ธตา
ทรงจำไว้ได้ ๓) วจสา ปริจิตา คล่องปาก ๔) มนสานุเปกฺขิตา เจนใจ ๕) ทิฏฺฐิยา สุปฏิวิทฺธา
ขบได้ด้วยทฤษฎี๘
๑.๖.๔ พระมหาประเสริฐ ญาณสีโล ได้กล่าวถึงพาหุสัจจะไว้ในวิทยานิพนธ์
“การศึกษาเชิงวิเคราะห์เรื่องแนวความคิดเชิงจริยศาสตร์ในมงคลสูตร” ว่า งานทั้งหลาย ไม่
ว่าจะเป็นงานเล็ก งานใหญ่ งานทางโลก หรืองานทางธรรมที่สำเร็จขึ้นมาได้ อาศัยสติปัญญา
เป็นตัวนำ การเรียน หรือการศึกษามาก รู้มาก ตามหลักพุทธจริยศาสตร์ เรียกว่า พาหุสัจจะ
หรือ พหูสูต มี ๒ อย่าง คือ “พาหุสัจจะของบรรพชิต และคฤหัสถ์” แยกเป็น ๒ ประเภทได้คือ Continue reading ‘พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต) กล่าวถึง’
